Totstandkoming richtlijnen en standpunten

De reumatoloog krijgt regelmatig te maken met nieuwe medisch-technologische ontwikkelingen en medicijnen. Een richtlijn of standpunt heeft dan als doel om de wetenschappelijke evidence en (multidisciplinaire) consensus rondom knelpunten overzichtelijk weer te geven. Binnen de NVR coördineert de commissie Kwaliteit de richtlijn- en standpuntontwikkeling.

Richtlijn

Een richtlijn is een samenstelling van algemeen aanvaarde aanwijzingen voor het medisch handelen op een bepaald onderdeel van de zorg. Richtlijnen beogen een leidraad te geven voor de dagelijkse praktijk en tegelijkertijd zo flexibel te zijn dat, afhankelijk van de patiënt en de situatie, van de richtlijn kan worden afgeweken om aan individuele behoeften tegemoet te komen. Bij de totstandkoming van richtlijnen binnen de Federatie Medisch Specialisten (FMS) wordt de algemene procedure gevolgd zoals beschreven in het FMS adviesrapport medisch specialistische richtlijnen 3.0.

Procedure NVR-richtlijn

Bij de totstandkoming van richtlijnen waarbij de NVR de kartrekker is, volgt de NVR de volgende stappen:

1. Er worden leden geworven voor de richtlijnwerkgroep, waarbij rekening wordt gehouden met de volgende zaken:
   1. Belangen: elk (potentieel) werkgroeplid dient een belangenverklaring in te leveren. Kandidaten met geen/weinig belangen hebben de voorkeur boven kandidaten met veel belangen. De werkgroep werkt conform de ‘Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling’.
   2. Diversiteit: het is van belang dat er verschillende perspectieven zijn vertegenwoordigd in de werkgroep. Naast specialisten uit de academie zijn ook generalisten vanuit de periferie van belang om een toepasbare richtlijn op te leveren.
   3. Vertegenwoordiging van het patiëntenperspectief: zie Beleidsnotitie Patiëntenparticipatie richtlijnen.
2. De ondersteuning en advisering van de richtlijnwerkgroep geschiedt vanuit het Kennisinstituut.
3. Zodra een conceptrichtlijn ter commentaar wordt aangeboden, publiceert de NVR deze in de nieuwsbrief. De leden krijgen minimaal vier weken de tijd om commentaar aan te leveren.
4. Als de eindversie van de richtlijn ter autorisatie wordt aangeboden:
   1. Wordt aan de leden die commentaar hebben gegeven op de richtlijn gevraagd of hun commentaar naar tevredenheid is verwerkt en of zij het bestuur adviseren om de richtlijn te autoriseren.
   2. Wordt de richtlijn ter autorisatie aangeboden aan de leden via de procedure online autoriseren
   3. Wordt het autorisatieverzoek voorgelegd aan het NVR-bestuur.
5. Na publicatie van de richtlijn wordt deze op de website van de NVR geplaatst en worden de leden via de nieuwsbrief op de hoogte gesteld van de publicatie.
6. De NVR draagt zorg voor de implementatie zoals beschreven in het implementatiehoofdstuk van de richtlijn.

Procedure externe richtlijn

Bij de totstandkoming van externe richtlijnen waarbij de NVR primair betrokken is, volgt de NVR dezelfde stappen als hierboven, met het verschil dat in de commentaar- en autorisatiefase doorgaans niet alle leden worden uitgenodigd, maar vaak gericht één of meerdere leden worden betrokken voor commentaar en advies. Alleen indien de relevantie voor de reumatologie groot is wordt de richtlijn na publicatie op de NVR-website geplaatst. Bij richtlijnen waar de NVR secundair betrokken is wordt er een lid gevraagd om deel te nemen aan de commentaarfase en het autorisatieverzoek wordt alleen geagendeerd voor het bestuur wanneer de aanvragende vereniging daarom vraagt. De NVR stelt de achterban via de nieuwsbrief op de hoogte van publicatie van externe richtlijnen waarbij de NVR primair of secundair betrokken is geweest.

Accreditatie
Als werkgroeplid van een richtlijn kan accreditatie worden aangevraagd (nieuwe richtlijn 10 punten, herziening 5 punten).

Onderhoud richtlijnen
De richtlijnen worden modulair onderhouden in clusters. Voor meer informatie over de werkwijze, zie de richtlijnendatabase.

Standpunt

Een standpunt geeft een voorlopig advies hoe te handelen in situaties waarin nog onvoldoende wetenschappelijke gegevens voorhanden zijn om een bepaalde gedragslijn meer beargumenteerd door te voeren. Veelal gaat het hierbij om actuele ontwikkelingen in het vakgebied waarbij stellingname gewenst is. Een advies kan bijvoorbeeld noodzakelijk zijn als overheidsinstanties willen overgaan tot vergoeding van een nieuw geneesmiddel.

Procedure NVR-standpunt

Bij de ontwikkeling van een standpunt volgt de NVR de volgende stappen:

1. Het bestuur van de NVR zal doorgaans aan enkele deskundigen vragen haar te adviseren over het in te nemen standpunt. Als het idee voor een standpunt vanuit de leden komt dient dit idee eerst ter akkoord te worden ingebracht in het bestuur.
2. Na akkoord van het bestuur formuleert het bestuur een projectopdracht en zorgt dat een werkgroep wordt ingericht.
3. Belangen: elk (potentieel) werkgroeplid dient een belangenverklaring in te leveren. Kandidaten met geen/weinig belangen hebben de voorkeur boven kandidaten met veel belangen. De werkgroep werkt conform de ‘Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling’.
4. Een conceptstandpunt wordt ter commentaar voorgelegd aan het bestuur en aan de leden.
5. De laatste versie van het standpunt wordt ter autorisatie aangeboden aan het bestuur en aan de leden (via de procedure online autoriseren).
6. Geautoriseerde standpunten worden op de NVR-website geplaatst.

Verantwoordelijkheid

De op deze website opgenomen richtlijnen en standpunten ontstaan onder de verantwoordelijkheid van de NVR. Het beheren, evalueren en eventueel aanpassen van de richtlijnen en standpunten geschiedt onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de NVR, dat dit voor de dagelijkse gang van zaken heeft uitbesteed aan de commissie Kwaliteit.

Links
FMS adviesrapport medisch specialistische richtlijnen 3.0
Werkwijze onderhoud richtlijnen
Beleidsnotitie Patiëntenparticipatie richtlijnen

Disclaimer
De door de NVR ontwikkelde richtlijnen en standpunten zijn met name bedoeld ter ondersteuning van de dagelijkse praktijk van reumatologen. Richtlijnen en standpunten hebben een functie bij het transparant maken van de zorg en het komen tot uniformiteit in diagnostiek en behandeling.

Op basis van goed hulpverlenerschap kan onder bepaalde omstandigheden van de richtlijnen en standpunten worden afgeweken. De NVR adviseert eenieder om per patiënt of situatie schriftelijk en met opgave van redenen vast te leggen waarom er wordt afgeweken van een richtlijn of standpunt.

De inhoud van richtlijnen en standpunten kan wijzigen in de loop van de tijd.

De NVR wil erop wijzen dat aan gepubliceerde richtlijnen en standpunten, geen rechten of plichten kunnen worden ontleend. Richtlijnen en standpunten zijn geen wettelijke voorschriften.